بازار ۵۰ میلیونی عراق روی میز گردشگری سلامت ایران

پایگاه خبری صدای میراث: بازار گردشگری سلامت ایران در عراق از دست رفته است و حالا وزارت خارجه، وزارت میراث فرهنگی، اتاق بازرگانی ایران و وزارت بهداشت برای بازپس‌گیری سهم ایران از بازار گردشگری سلامت عراق با جمعیت بیش از ۵۰ میلیون نفر، برنامه اعزام هیأت تخصصی به آن کشور را آغاز کرده‌اند.

به گزارش صدای میراث، فعالان گردشگری و مسئولان دولتی در نشست کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران اعلام کربدند که طی سال‌های گذشته، بخشی از بیماران عراقی به دلیل ضعف بازاریابی و افزایش رقابت منطقه‌ای، راهی ترکیه و هند شده‌اند و اکنون باید با حضور مستقیم در بازار عراق، این سهم از دست رفته را احیا کرد.

در همین رابطه، سید مصطفی موسوی، رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران با اشاره به عقب‌نشینی ایران در بازار گردشگری سلامت عراق گفت: متأسفانه در سال‌های گذشته بخشی از گردشگران سلامت عراق را از دست داده‌ایم و امروز هند و ترکیه جای ایران را در این بازار گرفته‌اند.

او با تأکید بر ضرورت بازاریابی مستقیم در عراق افزود: به همین دلیل برنامه برگزاری رودشوی گردشگری سلامت در عراق تدارک دیده شده است تا فعالان حوزه سلامت، بیمارستان‌ها، پزشکان و شرکت‌های تجهیزات پزشکی و درمانی در قالب یک هیأت تخصصی به عراق اعزام شوند و بازاریابی در مبدأ را آغاز کنند که هدف از این اعزام احیای دوباره بازار گردشگری سلامت ایران در عراق است.

اظهارات رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران در حالی مطرح می‌شود که عراق همچنان بزرگ‌ترین بازار هدف گردشگری سلامت ایران به شمار می‌رود. این کشور با جمعیتی بیش از ۵۰ میلیون نفر، درآمد سرانه مناسب و پیوندهای فرهنگی و مذهبی با ایران، ظرفیت قابل توجهی برای جذب بیماران به مراکز درمانی کشور دارد؛ ظرفیتی که به اعتقاد فعالان این حوزه، طی سال‌های اخیر بخشی از آن به رقبای منطقه‌ای واگذار شده است.

در نشست کمیسیون گردشگری اتاق ایران تأکید شد که بیماران عراقی معمولاً به صورت خانوادگی سفر می‌کنند و درمان را با زیارت و گردشگری ترکیب می‌کنند. به همین دلیل، شهرهای مشهد، قم، شیراز، اصفهان، یزد و تهران به عنوان قطب‌های اصلی اجرای برنامه جدید معرفی شدند؛ شهرهایی که علاوه بر برخورداری از زیرساخت‌های درمانی، ظرفیت‌های زیارتی و گردشگری نیز دارند.

یکی از مهم‌ترین پیشنهادهای مطرح شده در این نشست، اجرای طرح «زیارت و سلامت» بود؛ طرحی که براساس آن، بیماران عراقی می‌توانند همزمان با سفر زیارتی به مشهد یا قم، خدمات درمانی و چکاپ خود را نیز دریافت کنند؛ مدلی که به اعتقاد رییس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران می‌تواند مدت اقامت، میزان هزینه‌کرد گردشگران و درآمد صنعت گردشگری سلامت ایران را افزایش دهد.

بیشتر بخوانید: خطر جایگزینی ترکیه و هندوستان در بازار گردشگری سلامت عراق

در این نشست تأکید شد که عراق همچنان بزرگ‌ترین و سودآورترین بازار هدف گردشگری سلامت ایران محسوب می‌شود. فعالان این حوزه معتقدند بیماران عراقی برخلاف بسیاری از گردشگران درمانی دیگر کشورها، معمولاً به صورت خانوادگی سفر می‌کنند و درمان را با زیارت و گردشگری تلفیق می‌کنند؛ ویژگی‌ای که می‌تواند درآمد حاصل از هر سفر را به مراتب فراتر از هزینه‌های درمان افزایش دهد.

یکی از مهم‌ترین پیشنهادهای مطرح شده در این نشست از سوی کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران، اجرای پروژه «زیارت و سلامت» بود. براساس این طرح، بیماران عراقی می‌توانند ضمن سفر زیارتی به شهرهایی مانند مشهد و قم، خدمات درمانی، چک‌آپ و مراقبت‌های پزشکی خود را نیز دریافت کنند. فعالان گردشگری معتقدند این مدل می‌تواند مدت اقامت بیماران، میزان هزینه‌کرد آنان و در نتیجه درآمد صنعت گردشگری سلامت ایران را افزایش دهد.

در کنار بغداد و بصره، اقلیم کردستان عراق نیز به عنوان یکی از بازارهای اولویت‌دار معرفی شد. به گفته اعضای کمیسیون گردشگری، شهرهای اربیل و سلیمانیه به دلیل توان مالی بالاتر بیماران و تقاضای بیشتر برای خدمات درمانی تخصصی، از مهم‌ترین اهداف هیأت اعزامی خواهند بود.

اما یکی از مهم‌ترین محورهای انتقادی نشست، فعالیت واسطه‌های غیررسمی در بازار گردشگری سلامت عراق بود؛ موضوعی که به اعتقاد فعالان بخش خصوصی، طی سال‌های اخیر خسارت قابل توجهی به اعتبار ایران وارد کرده است.

به گفته حاضران در نشست، حضور این واسطه‌ها باعث افزایش هزینه تمام‌شده خدمات درمانی برای بیماران عراقی، کاهش کیفیت خدمات و شکل‌گیری نارضایتی در میان متقاضیان شده است. از همین رو مقرر شد در برنامه جدید، هیأت ایرانی به جای تکیه بر واسطه‌ها، مذاکرات مستقیم با نهادهای اثرگذار عراق را در دستور کار قرار دهد.

بر اساس تصمیم اعضای کمیسیون، این مذاکرات با رؤسای عشایر، بخش بهداشت و درمان نیروهای مسلح عراق، مراکز وابسته به عتبات عالیات، انجمن‌های حمایتی دولتی و همچنین استانداری‌ها و مقامات محلی دارای بودجه مستقل انجام خواهد شد تا مسیر اعزام بیماران به ایران از کانال‌های رسمی و پایدار دنبال شود.

فعالان گردشگری سلامت در این نشست همچنین تأکید کردند رقابت امروز ایران با کشورهای منطقه تنها بر سر قیمت خدمات درمانی نیست. به اعتقاد آنان، ایران باید مزیت‌های پزشکی خود را بیش از گذشته معرفی کند و بر خدماتی تمرکز داشته باشد که در بسیاری از کشورهای منطقه هنوز به صورت گسترده ارائه نمی‌شود.

از همین رو معرفی ظرفیت‌های ایران در حوزه سلول‌درمانی، ژن‌درمانی و پزشکی شخصی‌محور به عنوان یکی از محورهای اصلی برنامه هیأت اعزامی به عراق تعیین شد؛ خدماتی که می‌تواند جایگاه ایران را در بازار درمان‌های پیشرفته منطقه تقویت کند.

در ادامه نشست، مدیرکل روابط عمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز بر ضرورت ساماندهی ورود بیماران بین‌المللی تأکید کرد و گفت تنها بیمارستان‌ها، کلینیک‌ها و مراکز جراحی دارای مجوز پذیرش بیماران بین‌المللی (IPD) امکان حضور در این طرح را خواهند داشت.

او تأکید کرد مراکز درمانی منتخب باید در سفر هیأت ایرانی به عراق حضور فعال داشته باشند و نمایندگان قانونی خود را برای معرفی رسمی توانمندی‌هایشان و برقراری ارتباط مستقیم با طرف‌های عراقی اعزام کنند تا روند پذیرش بیماران از مسیرهای رسمی دنبال شود.

نمایندگان وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز در این نشست بر ضرورت هم‌افزایی میان بخش گردشگری و نظام سلامت کشور تأکید کردند و خواستار تقویت تورهای ورودی سلامت از مبدأ عراق شدند.

در همین حال، نماینده وزارت امور خارجه تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه در حوزه افزایش درآمدهای ارزی را مستلزم همکاری نزدیک دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی دانست و تأکید کرد موفقیت ایران در بازار گردشگری سلامت بدون هماهنگی میان وزارتخانه‌های مرتبط امکان‌پذیر نخواهد بود.

یکی دیگر از تصمیمات مهم این نشست، تشکیل کارگروهی تخصصی به ریاست محمد جهانگیری، رئیس انجمن ملی سلامت ایران بود. این کارگروه مأمور شده است پیش از اعزام هیأت، بسته همکاری با طرف عراقی، شاخص‌های ارزیابی، چارچوب مذاکرات و پیش‌نویس تفاهم‌نامه‌های احتمالی را تهیه و نهایی کند.

فعالان اقتصادی حاضر در نشست همچنین بر این نکته تأکید کردند که توسعه گردشگری سلامت نباید به یک پروژه صرفاً دولتی تبدیل شود. به اعتقاد آن ها، سرمایه‌گذاری مشترک، تشکیل کنسرسیوم‌های درمانی و نقش‌آفرینی بخش خصوصی باید محور اصلی همکاری‌ها باشد و دستگاه‌های حاکمیتی از جمله وزارت بهداشت، وزارت میراث‌فرهنگی و وزارت امور خارجه، بیشتر نقش تسهیل‌گر، هماهنگ‌کننده و پشتیبان را ایفا کنند.

براساس جدول زمان‌بندی مصوب، نیازسنجی بازار عراق، تدوین اسناد همکاری، فراخوان مراکز درمانی واجد شرایط و آماده‌سازی هیأت تخصصی تا پایان تابستان امسال انجام می‌شود و اعزام هیأت برای اوایل مهر تا آبان‌ماه ۱۴۰۵ برنامه‌ریزی شده است.

همچنین مقرر شده است پیش از اعزام هیأت اصلی، یک تیم مقدماتی برای انجام هماهنگی‌های میدانی، مذاکره با مقام‌های بهداشتی و تجاری عراق و فراهم کردن مقدمات توافق‌های احتمالی راهی این کشور شود؛ اقدامی که فعالان این حوزه امیدوارند آغازگر بازگشت ایران به جایگاه پیشین خود در یکی از مهم‌ترین بازارهای گردشگری سلامت منطقه باشد.