خوزستان زیر دود هورالعظیم
آتش سوزی هورالعظیم از شش ماه قبل روز خوزستانی ها را سیاه کرد
پایگاه خبری صدای میراث: نزدیک به شش ماه است که دود ناشی از آتشسوزیهای گسترده در تالاب هورالعظیم، هوای خوزستان را بهشدت آلوده کرده و زندگی عادی مردم در شهرهای هویزه، بستان، سوسنگرد و اهواز را مختل کرده است. در برخی روزها دود غلیظ تا آبادان، خرمشهر و حتی شوش نیز رسیده و شرایطی کمسابقه را رقم زده است.
تالاب هورالعظیم؛ بزرگترین تالاب مرزی خاورمیانه
هورالعظیم با وسعتی بیش از ۲۵۰ هزار هکتار، در مرز مشترک ایران و عراق قرار دارد و بخش قابل توجهی از آن در خاک عراق واقع شده است. این تالاب در گذشته یکی از مهمترین منابع آب شیرین، زیستگاه پرندگان مهاجر و محل زادآوری آبزیان منطقه بود، اما طی دو دهه اخیر در اثر خشکسالی، پروژههای نفتی و کاهش ورودی آب، بخشهای وسیعی از آن خشک شده و قابلیت اشتعال نیزارها افزایش یافته است.
خشکی بخشهای عراقی تالاب، محلی برای شعلهور شدن مداوم آتش تبدیل شده؛ آتشی که به دلیل وسعت بالای پوشش گیاهی و دسترسی دشوار به مناطق درگیر، مهار آن با چالش جدی همراه است.
منشاء دود کجاست؟
فعالان محلی تأکید میکنند که ریشه اصلی دودهایی که در هفتههای اخیر آسمان خوزستان را پر کرده، آتشسوزی در بخش عراقی هورالعظیم است. باسم حمادی، فعال میراث فرهنگی و ساکن سوسنگرد، در گفتوگو با صدای میراث میگوید: «عصر هر روز موج تازهای از دود به سمت شهرهای مرزی حرکت میکند و تا صبح ادامه دارد. این وضعیت باعث تعطیلی مدارس و تأخیر چندساعته در فعالیت ادارات شده و مردم با مشکلات شدید تنفسی مواجهاند.»
به گفته منابع محلی، آتشسوزی در بخش عراقی تالاب اغلب عمدی یا ناشی از فعالیتهای انسانی گزارش میشود و به دلیل نبود مدیریت یکپارچه میان دو کشور، روند اطفای حریق بهسختی انجام میگیرد. همچنین جهت باد در بیشتر روزهای تابستان و پاییز، دود ناشی از آتشسوزی را مستقیماً به سمت شهرهای ایرانی هدایت میکند.
اطفای ناکام حریق هورالعظیم
هورالعظیم یکی از غنیترین تالابهای منطقه برای پرندگان مهاجر و گونههای آبزی بود، اما خشکشدن نیزارها، نابودی زیستگاهها و مرگ گسترده ماهیها و پرندگان، این تالاب را در آستانه فاجعه محیطزیستی قرار داده است. حمادی میگوید: «تالاب به دلیل خشکی، به محلی برای آتشسوزیهای پیدرپی تبدیل شده و اکوسیستم بهشدت آسیب دیده است.»
چند ماه قبل، به دستور استاندار و رئیسجمهور چند هواپیمای آبپاش برای خاموشکردن آتش اعزام شدند، اما به گفته شاهدان محلی تأثیری در مهار آتش نداشتند. پس از توقف عملیات اعلام شد که تنها بارندگی میتواند آتش را خاموش کند، اما با وجود بارش حدود ۵۰ روز گذشته، شعلههای زیرخاکستر همچنان فعالاند.
به گفته این فعال محلی، حدود دو هفته است مدارس تعطیلاند و فعالیت ادارات با سه ساعت تأخیر آغاز میشود. او میگوید: «غروب که میشود آسمان مثل روزهای مهآلود زمستان خاکستری و تاریک است. حتی با بسته بودن درها، دود وارد خانهها میشود و مردم دچار تنگی نفس و سرفههای شدید شدهاند.»
ضرورت اقدام فوری و مشترک میان ایران و عراق
مردم خوزستان از اینکه این بحران در رسانههای ملی کمتر بازتاب پیدا کرده انتقاد دارند. حمادی با اشاره به پوشش گسترده آتشسوزی جنگلهای شمال میگوید: «آتشسوزی هورالعظیم از شش ماه قبل آغاز شده و جان مردم را تهدید میکند، اما توجه رسانههای سراسری بسیار محدود است.»
به گفته کارشناسان، بدون مدیریت مشترک و راهکار منطقهای میان دو کشور، آتشسوزیها میتواند در سالهای آینده نیز ادامه داشته باشد. مردم خوزستان نیز انتظار دارند بحران آلودگی هوا، ریزگردها، کمآبی و مشکلات ناشی از صنایع نفت و فولاد بهطور جدیتری پیگیری و برای آن راهحل پایدار ارائه شود.
