درخواست ایران برای ایجاد رصدخانه آسیایی میراث جهانی

پایگاه خبری صدای میراث: چهار پیشنهاد کلان ایران برای همکاری های آسیایی در حوزه میراث فرهنگی و محیط زیست توسط سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در اجلاس اتحادیه میراث فرهنگی کشورهای آسیایی در چین ارایه و آمادگی ایران برای میزبانی مجمع عمومی این اتحادیه در سال ۲۰۲۷ اعلام شد.

به گزارش صدای میراث، این نشست که در ششم آذر ۱۴۰۴ در چین برگزار شد، فرصتی بود تا وزیر میراث فرهنگی بر اهمیت تمدن قاره آسیا و نقش آن در پیوند فرهنگ‌ها تأکید کند.

سیدرضا صالحی امیری گفت: آسیا شبکه‌ای از جهان‌های فرهنگی است؛ جهانی که با وجود تنوع فراوان، ریشه‌های مشترک معنوی و زیبایی‌شناختی دارد. این هم‌سرشتی فرهنگی ظرفیت قاره را برای ایفای نقشی مؤثرتر در جهان امروز افزایش می‌دهد، دنیایی که بیش از هر زمان دیگری نیازمند گفت‌وگو، همکاری و احترام متقابل است.

وزیر میراث فرهنگی تاکید کرد: میراث فرهنگی در آسیا محدود به آثار و بناها نیست بلکه سبک زندگی، زبان‌ها، آیین‌ها، اسطوره‌ها و مهارت‌های مردمی نیز میراث واقعی است که حافظه زنده گذشته را در خود نگه داشته‌اند. براین اساس، رویکرد ایران در حفاظت از میراث فرهنگی تنها محدود به نگهداری از آثار ملموس نیست، بلکه به احیا و پاسداشت پیوند میان میراث ملموس و ناملموس و درک معنای نهفته در آن می‌پردازد.

او به ظرفیت گسترده میراث فرهنگی ایران اشاره کرد و گفت: ایران دارای یکی از غنی‌ترین مجموعه‌های میراث فرهنگی جهان است. هزاران اثر در فهرست آثار ملی ثبت شده‌اند، ۲۹ عنوان به‌صورت مستقل یا مجموعه در فهرست میراث جهانی ملموس یونسکو، ۲۶ عنوان در فهرست میراث جهانی ناملموس و ۵۸ اثر منحصربه‌فرد در فهرست انتظار ثبت جهانی قرار دارند. این ظرفیت تاریخی نه تنها عمق فرهنگ ایران را نشان می‌دهد، بلکه فرصت‌های همکاری علمی، حفاظتی و گردشگری در چارچوب اتحادیه میراث فرهنگی آسیا را فراهم می‌کند.

صالحی‌امیری همچنین به تهدیدهای مشترک پیش روی کشورهای آسیایی اشاره کرد. چالش‌هایی مانند تغییرات اقلیمی، فشار ناشی از توسعه ناپایدار، تهدید مناظر فرهنگی، فرسایش زبان‌ها و روایت‌ها و روندهای آهسته‌ای که اصالت میراث را به خطر می‌اندازند.

وزیر میراث فرهنگی گفت: هیچ کشوری به‌تنهایی نمی‌تواند از پس این چالش‌ها برآید و تنها راه مقابله، همکاری منطقه‌ای و هم‌افزایی ظرفیت‌های علمی و نهادی است.

صالحی امیری با ارایه ۴ پیشنهاد به کشورهای آسیایی در مجمع عمومی میراث فرهنگی آسیا اعلام کرد: چهار محور پیشنهادی ایران برای ارتقای همکاری منطقه‌ای در حوزه میراث فرهنگی شامل تدوین سند «برنامه آسیایی میراث فرهنگی و طبیعت» است؛ برنامه‌ای که به حفاظت از مناظر فرهنگی و تقویت پیوند انسان، طبیعت و معنویت می‌پردازد.

او افزود: این برنامه مکمل سازوکارهای بین‌المللی مانند یونسکو خواهد بود و با تبادل تجربه میان کشورهای آسیایی، کیفیت مدیریت میراث را ارتقا می‌دهد.

وزیر میراث فرهنگی پیشنهاد دوم ایران به مجمع عمومی میراث فرهنگی آسیا را ایجاد «رصدخانه آسیایی ثبت جهانی» اعلام کرد و گفت: این رصدخانه می تواند به عنوان نهاد تخصصی برای پایش روندهای ثبت جهانی میراث فرهنگی، تحلیل موضوعات مشترک و چالش‌های مدیریتی با همکاری مراکز معتبر بین‌المللی و منطقه‌ای باشد.

او همچنین تشکیل شبکه دفاتر ملی میراث در کشورهای آسیایی را سومین پیشنهاد ایران به کشورهای آسیایی اعلام کرد و گفت: می توان با شبکه دفاتر ملی میراث آسیا در کشورها ارتباط مستقیم، پروژه‌های مشترک، آموزش میدانی و دوره‌های تخصصی برای پژوهشگران و نسل جوان راه اندازی کرد.

آخرین پیشنهاد ایران به مجمع میراثفرهنگی آسیا در چین اما به اختصاص فضای معرفی هر کشور عضو در حاشیه نشست‌ها تختصاص داشت تا با ارائه محتوای چندرسانه‌ای و آثار ملموس و ناملموس، تنوع فرهنگی آسیا به نمایش گذاشته شود و تجربه‌های مشترک تبادل شوند.

وزیر میراث فرهنگی در پایان سخنرانی خود در مجمع عمومی میراث فرهنگی آسیا اعلام کرد: ایران آماده است در سال ۲۰۲۷ میزبان مجمع عمومی اتحادیه میراث فرهنگی آسیا باشد. این میزبانی فرصتی برای تعمیق دوستی‌ها، گسترش همکاری‌های علمی و اجرایی و ارائه تصویری روشن از توانایی‌های آسیایی در حفاظت و مدیریت میراث فرهنگی خواهد بود.