نصب تیرهای برق کنار آسیاب‌های تاریخی تنگه ترمان

پایگاه خبری صدای میراث: نصب تیرهای چراغ برق و راه سازی در کنار آسیاب‌های تاریخی و ثبت ملی شده «تنگه ترمان» شهرستان لامرد استان فارس حریم آثار ثبت ملی‌ شده را نقض کرده است.

این اقدام که با هدف ایجاد زیرساخت برای یک منطقه گردشگری با مالکیت خصوصی انجام شده در شرایطی صورت گرفت که هیچکدام از ۱۵ آسیاب تاریخی ثبت ملی شده این مسیر که قدمتشان به دوره صفوی و قاجار می رسد، مرمت نشده و سازه های بنای آن ها سست است. به همین دلیل فعالان میراث فرهنگی شهرستان لامرد با ارسال تصاویری به صدای میراث نسبت به آسیب رسیدن به آسیاب های تاریخی این منطقه با حفر گودال های مرتبط با نصب تیرهای برق و راه سازی در کنار آسیاب های تاریخی لامرد هشدار داده‌اند.

ارزش آسیاب‌های تاریخی لامرد

مجموعه آسیاب‌های آبی تنگه ترمان در شهرستان لامرد، یکی از ارزشمندترین نمونه‌های سازه‌های آبی ایران به شمار می‌رود که سال ۱۳۹۶ در فهرست آثار ملی ثبت شدند. این مجموعه شامل حدود ۱۲ تا ۱۵ آسیاب است که بیشتر آن‌ها مربوط به دوره‌های صفویه و قاجار هستند و یک آسیاب واقع در خارج تنگه نیز متعلق به دوره ساسانی است.

نخستین آسیاب از مجموع ۱۵ آسیاب ثبت ملی شده تنگه ترمان با حدود ۱۰۰ متر طول بدنه بنا که عنوان بزرگترین آسیاب آبی ایران را به خود اختصاص داد در سال ۱۳۸۸ ثبت ملی شد. این آسیاب خوشبختانه بیرون از تنگه ترمان و محل احداث راه و قرار دادن تیرهای برق قرار دارد و آسیب یادی متوجه آن نیست.

علاوه بر آسیاب‌ها، قنات‌ها و یک سد دوره ساسانی که در سیلاب سال ۹۶ از زیر خاک بیرون آمد و اکنون توسط مالک منطقه گردشگری در حال احداث تملک و جداره های آن بطور کامل سنگچین شده است در این محدوده وجود دارد. «تنگه ترمان» به این دلیل اهمیت دارد که در دوره های مختلف تاریخی به دلیل وجود آب فراوان آسیاب های آبی متعدد در آن احاث شد. تنگه ترمان در ۱۲ کیلومتری غرب مرکز شهرستان لامرد واقع شده و ترکیبی از مناظر طبیعی، باغ‌های نخل و مرکبات و آثار تاریخی است که آن را به مقصدی ارزشمند برای گردشگری و طبیعت‌گردی تبدیل کرده است.

وضعیت حساس سازه‌ها و خطر ریزش

فعالان انجمن میراث فرهنگی شهرستان لامرد هشدار داده‌اند که وضعیت سازه‌ها بسیار حساس است و عدم مرمت، تثبیت و حفاظت آن‌ها، خطر ریزش را افزایش داده است. نصب تیرهای برق، راه‌سازی و تردد خودروها و ماشین‌آلات سنگین در نزدیکی آسیاب‌ها نیز از جمله مواردی است که فعالین میراث فرهنگی لامرد در گفت‌وگو با صدای میراث تاثیر آن ها در احتمال فروریختن آسیاب های تاریخی تنگه ترمان را جدی‌ دانسته اند.

تنگه ترمان مجموعه‌ای منحصربه‌فرد از میراث طبیعی و تاریخی است. آسیاب‌های زنجیره‌ای و قنات‌ها و حتی سد ساسانی این منطقه نمونه‌ای از مهارت ایرانیان در مدیریت منابع آب و کشاورزی در مناطق خشک هستند. مناظر طبیعی، باغات مرکبات و نخلستان‌های منطقه نیز اهمیت تنگه ترمان را در زمینه گردشگری و اکوتوریسم افزایش داده‌اند. این ترکیب آثار تاریخی و طبیعت، باعث شده است که تنگه ترمان یکی از جاذبه‌های شاخص جنوب استان فارس باشد.

هشدار فعالان میراث فرهنگی

فعالان انجمن میراث فرهنگی شهرستان لامرد تأکید کرده‌اند که پیش از هرگونه فعالیت گردشگری یا پروژه زیرساختی، مرمت و تثبیت سازه‌های تاریخی این منطقه از جمله مرمت آسیاب ها باید انجام شود. مسیرها و تجهیزات نیز باید به گونه‌ای طراحی شوند که کمترین آسیب به آثار تاریخی این محدوده وارد شود.

آن‌ها می‌گویند: حفاظت از مجموعه آسیاب‌های تنگه ترمان و سازه‌های وابسته، نه تنها یک ضرورت قانونی بلکه مسئولیتی ملی است تا این میراث برای نسل‌های آینده حفظ شود.

براساس آنچه اعضای انجمن میراث فرهنگی شهرستان لامرد فارس به صدای میراث گفته اند، با توجه به اهمیت تاریخی، طبیعی و فرهنگی تنگه ترمان، حفاظت از این منطقه بیش از هر زمان دیگری ضروری است و بی‌توجهی به حریم آثار و ادامه فعالیت‌های زیرساختی بدون نظارت می‌تواند باعث تخریب میراث ارزشمند این منطقه شود.

فعالین محلی همچنین تأکید دارند که مرمت و تثبیت سازه‌ها، طراحی مسیرهای مناسب و همکاری مداوم با میراث فرهنگی، تنها راه حفظ آثار تاریخی موجود در تنگه ترمان لامرد است.