کشف روستای ایرانی در دل ماداگاسکار؟
باستان شناس ها در پارک ملی ایزالو شواهد تدفینی زرتشتیان ایران را کشف کردند
پایگاه خبری صدای میراث – تام متکالف: کشف مجموعهای سنگی در دل ماداگاسکار پژوهشگران را با یکی از عجیبترین معماهای باستانشناسی چند دهه اخیر روبهرو کرده است. محوطهای دورافتاده به نام تنیکی که تا پیش از این تصور میشد توسط پرتغالیهای گرفتار در طوفان احداث شده است. اما با بررسی های تکمیلی باستان شناسها و پژوهشگران مشخص شده است که این روستا احتمالا توسط زرتشتیان تبعیدی از منطقه فارس ایران در سالهای نخستین دوره اسلامی در ایران احداث شده است.
پژوهشگران و باستانشناسها می گویند، این گروه احتمالاً در قرن دهم یا یازدهم میلادی یعنی بیش از هزار سال قبل به ماداگاسکار رسیده اند تا در این جزیره پناه بگیرند و روستای خود را احداث کنند.
دستکنده های صخرهای شبیه استودانهای ایرانی
روستای باستانی «تنیکی» اکنون میان جنگلهای بارانی، شیبهای صخرهای و رشتهکوههای عظیم ماداگاسکار قرار گرفته است و بیش از ۱۶۰ کیلومتر از نزدیکترین ساحل فاصله دارد. به گفته باستان شناس ها، این مکان احتمالاً دورترین نقطه ممکن از هر سکونتگاه انسانی محسوب میشود.
محققان توانسته اند در این منطقه، دهها دستکند سنگی ایجاد شده در دل صخرهها کشف کنند که اندازه آن ها کوچک و با عرض و عمق چند متر حفر شده اند. به گفته آنها چنین ساختار معماری در ماداگاسکار یا شرق آفریقا هیچ نمونه مشابه ندارند و شباهت بسیار زیادی به استودانهای زرتشتی یا گوره های صخرهای در استان فارس ایران دارند.
«گیدو شرورز»، زمینشناس دانشگاه برن سوییس در این باره می گوید: «در حال حاضر بر این باوریم که دستکندهای صخرهای بخشی از یک گورستان باستانی بودند که اجساد در آنها گذاشته می شد و استودان بوده اند.»
آزمایشهای کربن ۱۴ برای سن یابی زغالهای کشفشده در تنیکی نیز نشان میدهد، قدیمیترین بخشهای سکونتگاه بین قرنهای ۱۰ تا ۱۲ میلادی ساخته شده است. زمانی که صدها سال پیش از ورود پرتغالیها به اقیانوس هند و همزمان با ظهور نخستین شهرهای ساحلی در ماداگاسکار بود.
«گیدو شرورز» که بر پروژه شهر باستانی تنیکی متمرکز است پیش از نخستین حضور خود در این محوطه باستانی نسبت به احداث این شهر باستانی توسط پرتغالیها تردید داشت و حالا گفته است: «گورههای صخرهای ایجاد شده در تنیکی شباهت زیادی با گوردخمه های صخرهای مرتبط با تدفینهای ایرانیان زرتشتی در استان فارس دارد که در زبان پهلوی به آنها استودان میگفتند.»
زرتشتیان فارس بر این باور بودند که دفن جسد در زمین موجب آلوده شدن آن میشود؛ بنابراین اجساد را در معرض هوا قرار میدادند تا تنها استخوانها باقی بمانند و سپس این استخوانها را در نیشهای سنگی جای میدادند.
باستان شناسها چه میگویند؟
«ناتان اندرسون»، باستانشناس دانشگاه «سانتا کلارا» ابتدا درباره ارتباط زرتشتیان با محوطه باستانی تنیکی در ماداگاسکار با دیده تردید نگاه میکرد. او میگوید: «وقتی واقعاً به دادهها نگاه میکنید و معماری را بررسی میکنید، پیدا کردن توضیح دیگری برای این محوطه بسیار دشوار است. البته تحقیقات هنوز در مرحله ابتدایی است و نتایج موقتی هستند. اما استدلالهای مطرح شده درباره ارتباط این محوطه باستانی به ایرانیان باستان قانعکننده است.»
او همچنین اشاره میکند که جهان اسلامی اولیه ماداگاسکار را میشناخته و آن را با جزیره «واکواک» در افسانهها مرتبط میدانسته است.
یکی از چالشهای نظریه احداث روستای باستانی تنیکی توسط ایرانیان مهاجر در بیش از هزار سال قبل به ماداگاسکار این است که هیچکدام از گورهای صخرهای سنگی حاوی بقایای انسانی نیستند. پژوهشگران البته این احتمال را مطرح کرده اند که استخوانهای موجود در استودانهای محوطه باستانی ماداگاسکار ممکن است بعدها توسط مردمان دیگر جمعآوری شده باشند یا حتی برای مقاصد آیینی یا جادوگری مورد استفاده قرار گرفته باشند.
کشف ساختارهای معماری و استودان های صخره ای پرتعداد
باستان شناسها در بررسی میدانی محوطه باستانی تنیکی در ماداگاسکار ساختارهای معماری قابل توجهی در یک پناهگاه عظیم سنگی مشهور به «غار پرتغالیها» یافتهاند. ساکنان باستانی این غار تا حدی توانسته بودند با دیوارهای سنگی ساخته شده، راه ورود به آن را مسدود کنند و درست در مقابل آن گورهای صخرهای بسیاری در کوه حفر کنند. اطراف استوان های صخره ای حفر شده نیز دستکندهای زیاد، ستونها و نیمکتهای سنگی در داخل غار حفر کرده اند.
«گیدو شرورز» و همکارانش، دیوارهای سنگی اطراف غار، استودان های صخرهای دیگر و ساختارهای آیینی نیز کشف کردند که مساحت آن ها نزدیک به سه هکتار است. آنها همچنین صدها دستکند صخره ای نزدیک رودخانه «ساهانافو» کشف کردند که احتمالاً محل سکونت افرادی بوده که مردگان خود را در استودان ها دفن میکردند.
به گفته «گیدو شرورز»، براساس یافته های انجام شده تخمین زده می شود که در دوره باستان صدها نفر در این محوطه باستانی زندگی می کردند و احتمالا به دلیل سخت بودن خاک منطقه، کشاورزی در روستایی که احتمال می رود توسط ایرانیان مهاجر در بیش از هزار سال قبل احداث شده است، انجام نمیشد و ساکنان منطقه با صید آبزیان رودخانه و شکار حیوانات تغذیه می شدند.
منبع: نشنال جئوگرافی
