گزارش صدای میراث از بازار زیرزمینی اشیای تاریخی در ششماه اخیر

پایگاه خبری صدای میراث: حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان اشیای تاریخی به مدد ورود دستگاه‌های جدید فلزیاب به کشور در ماه‌های گذشته غارت محوطه های باستانی را شتاب بخشیده‌اند و فعالان بازار زیرزمینی اشیای تاریخی به صدای میراث خبر داده‌اند که تنها در ششماه گذشته ۵ مجموعه از اشیای زرین حاصل از غارت‌ محوطه های تاریخی و حدود ۸ مجموعه باستانی از اشیای نقره و شمار زیادی اشیای ریز زرین و نقره‌ای حاصل از حفاری های غیرمجاز به بازار زیرزمینی اشیای تاریخی تزریق شده است که همگی دارای اصالت بودند.

بهزاد.ف از فعالین بازار زیرزمینی اشیای تاریخی و منبع صدای میراث در معاملات اشیای تاریخی در بازار سیاه عتیقه با اعلام این که تا پیش از ورود دستگاه‌های جدید در دو سال اخیر ۸۰ درصد اشیایی که به بازار زیرزمینی تزریق می شد اشیای جعلی بودند از گفت: با ورود دستگاه‌های جدید و رفع باگ آن‌ها توسط اپراتورها و آموختن شیوه کار این دستگاه‌ها متاسفانه این آمار معکوس شده و بیش از ۸۰ درصد اشیای تزریق شده به بازار زیرزمینی در یکسال اخیر همگی دارای اصالت بودند.

او با اعلام این که مجموعه های تزریق شده به بازار زیرزمینی که شامل ظروف تدفینی و آیینی و حاصل از غارت محوطه های باستانی در فارس، کردستان، استان های شمالی به ویژه گلستان و حتی چهارمحال و بختیار بودند، شامل آثار زرین و نقره‌ای بودند که همگی جدای از اشیای ریز وارد شده به بازار زیرزمینی هستند که تعداد و شمار آن ها زیاد بوده است.

بهزاد.ف فعال بازار زیرزمینی اشیای تاریخی با تاکید بر این که در بازه زمانی شش ماه گذشته حجم اجناسی که در بازار سیاه ارایه می شود حدودا دو برابر شده است گفت: متاسفانه بیشتر این اجناس دارای اصالت تاریخی هستند و از دوره عیلامی تا هخامنشی و اشکانی و سلوکی را شامل شده‌اند.

او افزود: سیستم های جدید وارد شده به کشور نوعی فلزیاب است که با فلزیاب‌های پیشین که بیشتر شبیه اسباب بازی بودند متفاوت است و تمام آثار سطحی شامل سکه ها و ظروف و … را ردزنی و مشخص می‌کند و با استفاده از همین تکنولوژی عمده آثاری که در ماه‌های اخیر وارد بازار زیرزمینی اشیای تاریخی شده است دارای اصالت هستند.

این فعال بازار زیرزمینی اشیای تاریخی در گفت وگو با صدای میراث اعلام کرد: تقریبا یکسال است که ورود اشیای تاریخی دارای اصالت حاصل از حفاری های غیرمجاز در بازار زیرزمینی افزایش یافته و در ششماه گذشته بیشتر شده است. چون تعداد حفاری های موفق با استفاده از دستگاه های جدید افزایش یافته است.

او تاکید کرد: بیشتر اجناس تاریخی که وارد بازار زیرزمینی شده است از آثار دوره عیلامی در خوزستان تا اشیای تاریخی غارت شده از محوطه های باستانی فارس، چهارمحال و بختیاری و استان های شمالی شامل گیلان، مازندران و بیشتر گلستان و البته کردستان هستند که همگی هم دارای اصالت بودند.

او افزود: برخی اشیای تاریخی بصورت مجموعه برای ما ارسال می شود که خود بنده با چندین مجموعه برخورد کردم که اجناس فوق العاده نفیس و موزه ای بودند. در حالی که پیشتر چنین مجموعه های نفیسی به ندرت وارد بازار زیرزمینی می شدند. اما از سال گذشته تاکنون حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان اشیای تاریخی تنها ۴ مجموعه از اشیای تاریخی زرین و چندین مجموعه نقره بسیار عالی را برای فروش به رویت بنده رساندند.

بهزاد.ف گفت: بنده اطلاع دارم که این آثار در بازار زیرزمینی بین چنیدن واسطه خرید و فروش شده است. بیشتر آن ها نیز ظروف آیینی هستند که همراه اشخاص مهم دفن می شدند. سینی ها و تندیس های متعلق به دوره پیش از اشکانی، از عیلام نو و حتی آثار متعلق به سکایی‌ها هم داشتیم و اشیای ساسانی هم در حجم زیاد وارد بازار شده است.

او گفت: اشیای زرین زیادی نیز در قالب ۵ مجموعه طی ششماه اخیر شامل آثار هخامنشی، سکایی و اشکانی هم داشتیم که بیشتر آن ها مربوط به حفاری های صورت گرفته در گرگان، و ماندران و کلاردشت بودند که هر مجموعه تقریبا شامل ۸ تا ۲۰ قطعه می شدند و بصورت وزنی نیز به اندازه یک کیلوگرم بودند.

این فعال بازار زیرزمینی اشیای تاریخی تاکید کرد: اجناس سطحی هم زیاد وارد بازار شده و سکه های باستانی هم وارد بازار شده است. ۵ مجموعه نقره هم از دوره عیلامی با حدود سه هزار سال قدمت داشتیم که برخی اقلام و تندیس هایش به لحاظ کشفیات باستان شناسی بسیار نفیس و تک بودند.

او شاخص ترین مجموعه عرضه شده در بازار زیرزمینی اشیای تاریخی در شش ماه اخیر را اشیای حاصل از حفاری های غیرمجاز در استان کردستان اعلام کرد و گفت: امسال یک مجموعه اشیای شاخص از گرگان داشتیم اما شاخص‌ترین مجموعه متعلق به استان کردستان و حوالی منطقه اورامانات بود که مجموعه‌ای از آثار زرین و نقره متعلق به دوره هخامنشی بودند. یک مجموعه شاخص هم متعلق به گیلان با حدود سه هزار سال قدمت بود که براساس نقوش موجود در این مجموعه احتمال می رفت آثار هم دوره با دوره مارلیک باشند.

بهزاد.ف درخصوص فروش اشیای تاریخی زرین در بازار زیرزمینی اشیای تاریخی اعلام کرد: متاسفانه خرید و فروش اشیای تاریخی زرین در بازار زیرزمینی کاملا متفاوت با تصور عمومی است. به این صورت که عمده آثار زرین که نقش و نگار خاصی ندارند حتی اگر متعلق به دوره هخامنشی باشند بصورت کیلویی و براساس نرخ روز گرم طلا در کشور معامله می شوند و ارزش گذاری انجام شده بر این آثار در بازار سیاه کاملا متفاوت با ارزش کارشناسی اشیاء است. یعنی آثار عرضه شده در بازار زیرزمینی را با نقش و نگارهای موجود بر آن می سنجند و ارزشگذاری می کنند. وگرنه بصورت طلای ذوب شده و به قیمت روز طلا یا به اصطلاح قیمت تابلویی طلا و در برخی موارد دو میلیون تومان بالاتر از قیمت تابلو از فروشندگان خریداری می کنند و در این معاملات ارزش تاریخی این اشیاء لحاظ نمی شود. در صورتی که ممکن است یک کارشناس میراث فرهنگی ارزش این آثار را چندصد میلیارد تومان برآورد کند ولی در بازار مثلا ۵۰۰ میلیون تومان فروخته و ذوب شود.

او گفت: دو ظرف زرین از یک مجموعه هخامنشی راه یافته به بازار زیرزمینی اشیای تاریخی در ماه های گذشته ۴۰۰ گرم وزن داشت که اطلاع دارم بصورت طلای ذوب شده در بازار فروخته شد.

این فعال بازار زیرزمینی اشیای تاریخی درخصوص وضعیت خروج اشیای تاریخی کشور از مرزهای ایران در ماه های گذشته اعلام کرد: کانال دوبی و خریداران عرب در ماه های گذشته با لو رفتن چندین واسطه اصلی در کشور و دستگیری برخی از آن ها توسط یگان حفاظت میراث فرهنگی بسته شده و مسیر ترکیه نیز با لو رفتن مارکت های اصلی از مدت ها قبل بسته است. ولی کانال چین و افغانستان همچنان مشغول به کار هستند و کانال روسیه نیز در قاچاق اشیای تاریخی ایران اندکی ضعیف شده است. اما کانال قاچاق اشیای تاریخی ایران در شرق کشور خصوصا به مقصد چین هنوز باز است و قاچاقچیان اشیای حاصل از حفاری های غیرمجاز را از این کانال خارج می کنند.