«گُلونی» قوم لک چرا ثبت‌ملی شد؟

35 انتشار:

گلونی نامی است عام برای پارچه‌ای با موتیف‌های بته‌جقه و اسلیمی که در میان مردم قوم لک نمادی از زیبایی، تشخص، تفاخر و برازندگی است. این پارچه براساس محل تولید و جنس، اسامی مختلفی چون هراتی و حریری نیز داشته است. گلونی توسط زنان به عنوان سربند و در مدل‌های مختلف به دور سر بسته می‌شود. از جمله مدل‌های معروف می‌توان به نمونه‌های «سرون لار» یا «سرون سنگه‌لا»، «سرون شورّ»، «چوار کلاخی»، «کچ کلاخی» و «شل و مل» اشاره نمود. در گلونی طرح‌ها معمولاً به رنگ‌های قرمز، آبی، سفید، سبز و قهوه‌ای بر زمینه مشکی است. طرح‌ها و مدل‌های بستن این سربند با جایگاه سنی زنان تناسب دارد. دختران و زنان جوان معمولا از مدل‌های شاد، و زنان میانسال از مدل‌های ساده‌تر و موجه‌تر استفاده می‌کنند.

به گزارش صدای میراث، در مواردی این سربند نشان ایلیاتی زنان محسوب می‌شود، به گونه‌ای که مدل و شیوه بستن آن در میان زنان ایل ترکاشوند با مدل و شیوه بستن زنان ایل بیرانوند، تفاوت‌های جزئی دارد. به همین منوال بین مدل ایلات «جلالوند»، «ایوتوند»، «کاکاوند»، «حسنوند» و … تفاوت‌های کمی مشاهده می‌شود.

یکی از نمادین‌ترین مفاهیم فرهنگی مربوط به پوشش در سربندهای زنان اقوام ایرانی مربوط به سربند گلونی است. زنان لک به هنگام مرگ عزیزان، سربند خود را که نشان ابهت است با حالتی غمگینانه از سر پرتاب کرده و بر سر و روی خود خاک و خاکستر می‌ریختند. هنگامی هم که زنان دسته‌دسته شیون‌کنان برای عرض تسلیت به مقابل زنان صاحب عزا می‌رسند به حالت نمادین مقابل سربند خود را بالا می‌دهند، به این معنا که حاضرند به نشان همدردی سربند خود را پرتاب کنند. زنان صاحب عزا نیز با پایین دادن سربند میهمانان از ابراز همدردی آن‌ها تشکر می‌کنند.

گلونی علاوه بر زنان، در میان مردان نیز کاربرد دارد. مردان با بستن دستاری به دور سر یا به دور کلاه نمدی، جایگاه ممتاز خود را نمایش می‌دهند. در گذشته کاربرد دستارهای مردانه که بعضا از نوع گلونی بود، رواج بیشتری داشت و مردان جوانتر هم از آن استفاده می‌کردند. اما در حال حاضر تنها عده کمی از مردان کهنسال عشایر از دستاری ساده برای پوشش سر استفاده می‌کنند. استفاده به عنوان شال‌گردن برای نمایش زیبایی و تشخص، از دیگر کاربردهای گلونی برای مردان است. بستن گلونی به دور کمر و بر روی ستره نیز نوع دیگری از کاربرد آن در میان مردان لک است.

موضوع مهمی که بسیار ارزشمند جلوه می‌کند این است که جایگاه فرهنگی گلونی با مدل‌های مختلف سربند، شال گردن و شال کمر در ادبیات عامه و فولکوریک لکی قابل ردیابی است که خود بخش ارزشمندی از ادبیات شفاهی این قوم ایرانی است. تک بیت‌های فراوانی که غالباً بر وزن هجایی هستند از گذشته‌های دور به صورت سینه به سینه برجای مانده‌اند که به توصیف این بخش از فرهنگ لک‌ها می‌پردازند.

به دلیل اهمیت جایگاه فرهنگی گلونی، کارشناسان استان ایلام با جمع آوری اطلاعات از طایفه‌ها و ایلات مختلف شیوه‌های سنتی بستن گلونی در میان زنان و مردان قوم لک را تهیه کرده و پس از تایید داوران کمیته ثبت آثار تاریخی این اثر ناملموس به ثبت رسید.

print

Discussion۳۵ دیدگاه

  1. با سلام و درود..ممنون از سایت خوبتون…ازاینکه این خبر بسیار خوب را از شما شنیدم بسیار خوشحالم و به ایرانی بودن و لک بودن خودم میبالم…

  2. با سلام و درود..ممنون از سایت خوبتون…ازاینکه این خبر بسیار خوب را از شما شنیدم بسیار خوشحالم و به ایرانی بودن و لک بودن خودم میبالم…

  3. براساس شواهد و مستندات ، شورای ملی ثبت کشور بایست به صورت منطقه ای این بخش از میراث ناملموس را به نام زاگرس نشینان ثبت می کرد !
    یا حداقل با تشکیل کمیته ای بین استانی ، مجموعه ای از شیوه های بستن گلونی را ثبت ملی می کرد!؟

  4. با سلام و احترام
    ثبت گلونی را به قوم لک تبریک عرض میکنم🌺🌺🌺🌺🌺
    این خاک غنی که سرتاسرش مصلای عطر پاک الهی است ، مامن ریشه های فرهنگ غنی و تمدن عظیم ایرانی سر بلند است و تمامی دستانی که برای حفظ احیاء و ماندگاری هنر و فرهنگ این مرز و بوم به هم گره خوردند و این زنجیره مقدس را بر قله های پر افتخار فرهنگی آویختند ، حافظان و افتخار آفرینان واقعی فرهنگ گذشتگانمان هستند .
    به گواه شواهد تاریخی ، ایران مهد هنر و تمدن است و عزم و تلاش فرابخش اعضای فعال در عرصه های فرهنگی همیشه حماسه آفریده .
    گامی جدی و موثر برای شناساندن هنر و فرهنگ ارزشمند چند هزار ساله قوم لک حماسه ایست پر افتخار و ستودنی .
    پیشرفت های فرهنگی قوم لک ریشه در قدمت تاریخی و تربیت افرادی با تعهد بر اصالت لکی خیش دارد .

    و من افتخار میکنم که لک هستم🌺

    با تشکر فراوان از فعالین و فرهیختگانی که گلونی لکی را به ثبت رساندن . انشالا که شاهد چنین گام های برای سربلندی بیشتر ایران عزیزمان و قوم بزرگ لک باشیم

  5. با سلام و احترام
    ثبت گلونی را به قوم لک تبریک عرض میکنم🌺🌺🌺🌺🌺
    این خاک غنی که سرتاسرش مصلای عطر پاک الهی است ، مامن ریشه های فرهنگ غنی و تمدن عظیم ایرانی سر بلند است و تمامی دستانی که برای حفظ احیاء و ماندگاری هنر و فرهنگ این مرز و بوم به هم گره خوردند و این زنجیره مقدس را بر قله های پر افتخار فرهنگی آویختند ، حافظان و افتخار آفرینان واقعی فرهنگ گذشتگانمان هستند .
    به گواه شواهد تاریخی ، ایران مهد هنر و تمدن است و عزم و تلاش فرابخش اعضای فعال در عرصه های فرهنگی همیشه حماسه آفریده .
    گامی جدی و موثر برای شناساندن هنر و فرهنگ ارزشمند چند هزار ساله قوم لک حماسه ایست پر افتخار و ستودنی .
    پیشرفت های فرهنگی قوم لک ریشه در قدمت تاریخی و تربیت افرادی با تعهد بر اصالت لکی خیش دارد .

    و من افتخار میکنم که لک هستم🌺

    با تشکر فراوان از فعالین و فرهیختگانی که گلونی لکی را به ثبت رساندن . انشالا که شاهد چنین گام های برای سربلندی بیشتر ایران عزیزمان و قوم بزرگ لک باشیم.

  6. چنگیز مریدیان

    تبریک ب همه ی لک زبانان عالم
    تشکر از عزیزان زحمتکش در این راه
    ممنون از کارشناسان محترم

  7. محمدامیر احمدی

    من یک لک و از تبار ایلات حسنوند الشتر هستم ، من از اینکه زبان لکی و گلونی و خیلی از آثار فرهنگی و تاریخی قوم لک و به نام نامی قوم لک ثبت ملی شده بسیار خوشحالم و هرگز در مورد مسائل فرهنگی بی تفاوت نبوده ام از برادران و خواهران و دلسوزان و فعالان و نویسندگان و شعرای این قوم که در راه احیای زبان لکی و ثبت داشته های فرهنگی قوم بزرگ لک شبانه روزی زحمت کشیده اند تشکر و قدردانی میکنم، در پایان سربلندی و تندرستی را برای این عزیزان از خدای باریتعالی خواهان و خواستارم ، لک با افتخار ( محمدامیر احمدی)

  8. لعنت خدا بر مسببان تفرفه که تخم کدورت را بدون مطالعه بین اقوام زاگرس می کارند. این گلونی بین تمام زاگرس مشترک است .. قومی بنام لک وجود نداره بلکه زبان برخی مناطق لکی هست …

  9. با سلام و عرض ادب و احترام
    آیا نحوه بستن گلونی به نام قوم لک ثبت میراث شده یا کلاً خودِ گلونی به اسم قوم لک ثبت میراث شده؟

  10. سلام ،ادب و تواضع خدمت غیرتمندانی از جنس صداقت و شجاعت قوم اصیل و امین ایرانی قوم سترگ لک ،که با درایت نمادی از فرهنگ ناب لکستان را ثبت ملی و امیدوارم ثبت جهانی شوند،بنده با کمترین سهم نسبت به این عزیزان از سال هفتاد در تجلی زبان و فرهنگ غنی معجون با حماسه و افتخار لکی،با عنایت به مستندات از دانشگاه ،تلاش و خیلی خوشحالم… نبی ترکاشوند ا

  11. در جواب آن برادر ناتنی که گفته قومی به نام لک وجود نداشته میگویم ، برادر عزیز ناتنی من شما بهتر است در باره قوم بزرگ لک اظهار نظر نفرمائید؟ من از نسل دیاکو از نسل کریمخان زند و ازنسل کاوه آهنگرم مرا با نام نامی لک بخوانید ، (زاغه بیرانشهر الشتر فیرو آباد نوراباد نهاوند کوهدشت رومشکان کنگاور (چواردلانی قروه) بیستون صحنه دینور چمچمال هرسین بدره آبدانان دره شهر شیروان چرداول خرم آباد کرمانشاه ایلام قزوین کلات خانقین کوت ووووو وطن من است من فرزند ایرانم مرا لک بخوانید من اهل ایشتاریا اهل نیسایه ام ، بله برادر این را هم بدان فرهنگ من عارفان بزرگی چون ملاحقعلی #م منوچهرها#ترک امیرها# م پریشانها #م نجف آزادبخت# و شاخوشین هاست# فرهنگ من آن کتاب گلزار ادب است لکی است که به نام گلزار ادب لرستان چاپ و به نام لرها ثبت شد
    ، بیستون وشاهکارهای آن شناسنامه قوم لک است ، قوم لک ریشه در کل تاریخ دارد سرم برز برزه چون گرین… ما ملت لک مردمانی خوش قلب و بخشنده هستیم…

  12. داود کوهنشین

    با سلام خدمت تمام لک تباران و لک زبانان گلونی میراث زنان و مردان با اصالت قوم بزرگ و شریف لک هست من واقعا از تمامی کسایی که باعث این خوشحالی بزرگ برای ملت لک شدن سپاسگزارم امید وارم برادران لر به این نتیجه برسن که قوم لک فرهنی غنی دارد که گلونی زبان لکی. مفرغ. اهلی کردن اسبان وحشی. اختراع سه نوع چرخ. چرخ ارابه چرخ اسیاب. و چرخ گوزه گری نقاسی های میر ملاس با قدمت ۱۲ هزار ساله. الکستان اولین سکونت کاه بشر در تپه چیا خزینه هرسین. اولین قوم که گندم رو کاشت. و…….

  13. داودکوه نشین

    سلام به تمام لک تباران و لک زبانان سراسر ایران عزیز. امید وارم همیشه پیروز و سر بلند باشید. من واقعا افتخار میکنم که از نژات لک هستم. و ثبت ملی شدن گلونی این نماد و پرچم قوم لک را به تمام لک تباران عزیز تبریک میگویم…

  14. باسلام
    من یک لک هستم از شهر قزوین از این که گلونی به نام قوم بزرگ لک ثبت شد خیلی خیلی خوشحال هستم ” حق به حقدار رسید، با تشکر

  15. شیوه بستن گلونی در قوم لک همانطور که در گزارش نیز اشاره شده است به نام این قوم در کشور ثبت ملی شده است. سپاس از دقت نظر شما مخاطب گرامی

  16. مستانه بنان

    بسیار بسیار خوشحالیم از اینکه گلونی به نام قوم لک ثبت ملی شد ، منتظر تغییرات و موفقیت های بیشتر و مهمتر… (موفق باشید)

  17. باسلام بنده از قوم بزرگ لک ایل بزرگ قیاسوندم ازاستان ایلام هستم از اینکه گلونی به نام قوم لک ثبت شد خیلی خوشحالم زنده باد ایران…

  18. چرا دروغ میگید و قوم‌سازی می‌کنید بابا ما لریم و قوم جدایی نیستیم. بزرگان ما کدخداهای لرستان همه خودشونو لر میدانسته‌اند حالا چرا شما الکی حرف میزنید؟؟ آخه تضعیف قوم لر و ایجاد قوم کوچکی بنام لک هیچ فایده‌ای ندارد و ما برای همیشه عقب می‌مانیم. با اتحاد مثل ترک‌ها می‌تونیم به خواسته‌هامون برسیم

  19. صدای میراث: سلام بر شما خواننده گرامی
    ایران برخوردار از اقوام متعدد و زیرشاخه‌های فراوان است که با صلح و دوستی و آرامش کنار یکدیگر زندگی می‌کنند و خرده فرهنگ‌ها و آداب و رسوم خاص خود را دارند. در این میان لک‌ها نیز به عنوان بخشی از اقوام با فرهنگ ایرانی دارای خرده فرهنگ‌ها و میراث‌معنوی و ملموس خود هستند که بخشی از فرهنگ زیبای ایرانی را به نمایش گذاشته‌اند. کارشناسان و متخصصان نیز به این نتیجه رسیده‌اند که بخشی از داشته‌های ملموس و ناملموس تاریخی و فرهنگی آن‌ها قابل ثبت در فهرست آثار ملی است. انتشار این مطلب نیز هیچ ارتباطی به موضوعات حاشیه‌ای یا قوم‌سازی و قوم‌گرایی و این دست تعابیری که هدفش تضعیف وحدت و یکپارچگی و تمامیت ایران عزیز و اقوام مختلف کشور است ندارد. همه ما ایرانی هستیم و تمام اقوام ایرانی یکپارچگی سرزمینی ایران را موجب شده‌اند و هیچ قومی نسبت به قوم دیگر هم برتری ندارد و همه ایرانی هستند. یکپارچگی کشور و زیبایی‌ها و جذابیت‌های فرهنگی کشور را هم تمامی اقوام ایرانی خلق کرده‌اند. بنابراین باید به تمامی اقوام در کشور احترام گذاشت و از ثبت ملی بخشی از داشته‌های اقوام ایرانی خوشحال بود و آن را آلوده به مسایل حاشیه ای یا قومی نکرد. هدف سایت صدای میراث هم از انتشار این گزارش همین است.

    سپاس از توجه شما خواننده گرامی

  20. سلام ،
    بیشتر جمعیت لرستان و کرمانشاه و ایلام لک هستند دوست عزیز من قوم سازی چه ادبیاتیه این یک واقعیت است لکها هم تاریخ عمیقی دارند و هم دارای نژاد و زبانی مستقلند ، تازه بیشتر خرم آبادیها و لرها شاید لهجه شان لری باشد ولی اصالتن وریشتن لک تبارن ، و به شما پیشنهاد میکنم مودبانه در مورد قوم لک و … اظهار نظر بکن ، یاحق
    منصور صفری بیرانوند از بیرانشهر لکستان

  21. عشایر لر کوچک بنام لک مشهورند و از کلمه لک سوبرداشت نکنید چون اصل و صاحب لرستان لرکوچک یا همان لک بوده و لرهای خرم آباد و پلدختر و دورود لر فیلی و لرهای بروجرد لرثلاثی و لرهای الیگودرز و ازنا لربختیاری اند.تفاوت لهجه و زبان مردمان لر باعث ایجاد قومیتهای جدید نمی شود…

  22. مهرداد (ویریا)

    با سلام
    درود بر شما کارشناسان گرامی و خبرنگاران صدای میراث
    از اینکه امور کارشناسی و تخصصی را به درستی انجام می دهید و جلوی افرادی که توهم کوردستان گورا (بزرگ) یا لرستانات گپ (بزرگ) را دارند و از پیشرفت قوم لک هراس دارند، ایستاده و فقط به دور از حاشیه حق را به حق دار می رسانید سپاسگزارم. زاگرس بدون قوم کهن لک یعنی هیچ

  23. صدای میراث
    سلام بر شما خواننده گرامی
    ایران همانطور که پیشتر در پاسخ به یکی دیگر از خوانندگان محترم سایت صدای میراث نیز متذکر شدیم با تمام اقوام ساکن در این سرزمین معنا می‌یابد و همگی دلبسته ایران و پیشرفت این مرز و بوم هستند. بنابراین زاگرس هم با تمام اقوام ساکن در این منطقه معنا می‌یابد و همگی قابل احترام و دارای تمدن و فرهنگ و آداب و رسوم زیبای خود هستند. پس نه تنها زاگرس زیبا که تمامیت ایران با تمامی اقوام ساکن در این آب و خاک معنا می‌شود.
    سپاس از توجه شما

  24. امیررضا کولیوند

    این موفقیت را اول اول به تمام ایرانی های عزیز و سپس به هم تبارانم،لک های عزیز و غیور تبریک عرض می نمایم . انشاءالله که این مهم، کوچک ترین موفقیت برای ایران و بلاخص مردمان دلاور و با اصالت و علم آموز و فرهنگی لک باشد.

  25. بسطامی حسنوند

    امید پیروزی و موفقیت برای ایران عزیز و لکستان انشاالله جشن استانی شدن لکستان نزدیک است

  26. اولا ثبت جهانی گلونی به قوم لک تبریک میگم آقا من لکم و میگم لک زیر شاخه ای از قوم لور و دلایل خودمو دارم که خدمتتون عرض میکنم اول اینکه یه عده ای میگن زبونمون با لری فرق داره درست کمی فرق داره اما عوضش هزارتا کلمه مشترک بین لر ولک هستش که اگه بخوام مثال بزنم تو متن جانمیشه دوم موسیقی لری و لکی در دستگاه ماهور اجرا میشه و همینطور رقصمون هم مشترکه باهم (دوپا سه پا سنگین سما) سوم خیلی از آیین ها رسم ها لر و لک شبیه همه مثل عزاداری (پرس) آیین گل مالی در عزاداری مخصوصا ایام محرم مخصوص ما قوم لر و لک حتی کرمانشاهی های خود کرد پندار مثل ما این فرهنگ رو دارن که اونهاهم لر هستند که با اونها کاری ندارم سوم بحث لباس هست خب لباس محلی لک ها چیه مگه شال ستره و کلاه نمدی نیست که لرها هم مثل ما لباس میپوشن چهارم پسوند (وند)شناسه مردم لر هست که از بختیاری ها بگیر تا لک ها این پسوند رو دارن مثل گراوند ایتیوند شاهیوند کاکاوند. و غیره بنظرتون اجدادمون واسه چی پسوند وند رو به آخر فامیلی خودشون اضافه کردن معلومه چون میدونستن که لرن حالا من نمی دونم چرا بعضی سعی دارند که لک ها رو از قوم بزرگ لر جدا کنند بابا لطفا درباره کلمه لک یکم تحقیق کنید ببینید اصلا چه معنی داره لک اصلا اسم یک نژاد نیست به معنی صد هزاره چون اون موقع جمعیتمون صد هزار نفر بوده این اسم رو رومون گذاشتن ما در اصل لر فیلی محسوب میشیم حدود صد سال پیش کلا به ایلام و لرستان میگفتن لرستان پشتکوه (لرکوچک) ومردمش به لر فیلی مشهور بودن و حساب کنی لک خیلی تو این منطقه زیاد بوده و حتی خان های زیادی داشته به نظرتون چرا هیچ وقت اسمی از لک نبردند آقا مگه کریم خان زند لک نبوده حتی میگن تو دربار لکی حرف میزده چرا تو دفتر خاطراتش گفته که من لرم و اسمی از لک نبرده آیا شاه مملکت از چیزی میترسیده؟ نه چون اون موقع کلمه ای به اسم لک وجود نداشته برادر من کریم خان خودشو لر فیلی میدونسته این تفرقه انداختن بین لک و لر دسیسه دشمنان لره که میخوان قوم بزرگ لر رو تضعیف کنن که انشالا با هوشیاری ما لرهای(لک) این اتفاق نمیفته

  27. باسلام ، آقای ایتیوند اولا شما هرگز لک نیستید و با نام ایتیوند (ایوتین) که خود میدانی از بزرگترین ایلات قوم لک است کامنت گذاشتی که این ترفند شما خیلی قدیمی و تکراری است ، دوما اگر فرص کنیم شما دارید راست میگید و از قوم بزرگ لک هستید باید به شما بگم که متاسفانه لک بیسوادی تشریف دارید و از تبار شناسی و قوم شناسی هیچی نمی دانید ، در همسایگی ما لک ها با اقوام لر و کرد بی شک اشتراکات فرهنگی و زبانی وجود دارد همانطور که در اقوام دیگر که با هم همسایه اند و جود دارد مثلا در لهجه شکاکی کردهای شمال در همسایگی با ترک ها واژه ها و آمیختگی و اشتراکات زیادی مشاهده میشود موسیقی و لباس و آداب و سنن اقوام متاثر از اقوام دیگر قرار میگیرد و اشتراکات فرهنگی هرگز نمی تواند باعث شود که یک قومی زیر مجموعه ی قوم دیگه ای شود ؟ لرها در بختیاری و شرق خوزستان و یاسوج هستند و لک ها در لرستان و کرمانشاه و ایلام و همدان و قزوین و تعداد زیادی نیز از جمعیت لک ها در کشور عراق سکونت دارند
    لور__(لکستان)__کورد

  28. چقدر مضحک و خنده داره ؟ گفتند چون لباس لرها و لک ها شبیه هم اند پس قوم بزرگ لک زیر مجموع قوم لُرهِ پس حتما اگر یک عربستانی لباس ترکمنی بپوشه با این وجود اون عرب ترکمنیه و یا اگر یک لُر کُردی بخونه اون لُر دیگه کُرد حساب میشه ، لُر حساب کردن لک ها و واژه ی (لک لر) واژه ای جعلی و جعلیتر از الخلیج العربیه است و این عبارت توهین به قوم بزرگ لک و لکستان است

  29. باسلام متاسفانه با اینکه ۶۰درصد مردم لرستان لک زبانند مسئولان لرستانی هیچ اقدامی در این مورد انجام ندادند واین از ذهن مردم غیور لک فراموش نخواهد شد

  30. اصلا نمی شه بخاطر پسوند وند بین لر ولک آنها را یکی دانست بسیاری از کردهای که درون ترکها رفته اند پسوند لو گرفته اند مانند کرمانجهای خراسان عمارلو و ظفرانلو و …. ولی حالا مشخص نیست پسوند وند ابتدا مال لر بوده یا لک

لطفا دیدگاه خود را ثبت کنید